SUDAN ANGAJMANI: Düşen Hava Aracının Kimliği
Geçtiğimiz günlerde Sudan ordusuna ait bir AKINCI TİHA'nın Etiyopya üzerinden RSF paramiliter güçlerine destek amacıyla kalkan ve BAE destekli olduğu düşünülen bir hava aracını ASELFLIR-500 ile izlediği ve ROKETSAN-EREN dolanan mühimmatı ile vurduğu malumumuzdur.
Bu olay dünya harp tarihinde bir SİHA'nın elde ettiği ilk operasyonel hava-hava zaferi, Sudan semalarında ise AKINCI TİHA'nın kazandığı ikinci resmi başarı olarak geçerken düşen hava aracının kimliği hakkında net bir veri yoktur.
Bu yazıda düşen hava aracının kimliği hakkında çıkarımlarda bulunmaya çalışacağız...
GÖRÜNTÜLERİN ANALİZİ
AKINCI TİHA, ASELFLIR-500 üzerinden MWIR (Orta Dalga Kızılötesi) modda izlediği hava aracına EREN mühimmatını ateşliyor. Mühimmat hedefin sol motoruna isabet etmiş, patlamanın etkisiyle kanadın bir kısmı ya da tamamı kopmuştur. Oluşan ağır yapısal hasar nedeniyle uçak dengesini kaybederek kontrolsüz şekilde dönmeye (spine) başlamış ve hızla irtifa kaybetmiştir. Düşüş sırasında motorlardan biri gövdeden koparak ayrılmıştır.
Kayda alınan termal görüntülerde ilk göze çarpan detay, uçağın MWIR modundaki benzersiz ısı yayılımı geometrisidir. MWIR bandında, yüksek sıcaklıktaki motor egzozları net beyaz ve parlak pikseller halinde kendini belli eder. Görüntüler incelendiğinde, motorların yaydığı ısının gövde merkezinde kümelenmediği, tam aksine birbirlerinden belirgin bir mesafe ile ayrılmış iki bağımsız odak noktası şeklinde yayıldığı görülüyor. Bu termal imza, ikiz motorları gövde arkasında bitişik olan avcı jetlerinden ziyade, motor yerleşimi geniş bir aksa yayılmış platformları işaret ediyor.
Ayrıca kaza kırım analizindeki en kritik ve teknik ipucu, darbe anından uçağın yere çakılmasına kadar geçen sürede herhangi bir fırlatma koltuğu (ejection) aktivasyonunun görülmemiş olmasıdır. Ne kanopinin fırlatılmasına dair ikincil bir parça ne de pilotu gövdeden ayıran o roket motorlu koltuğun termal izi kadraja girmektedir.
Bu iki temel veri (MWIR'daki ayrık ısı odağı ve fırlatma koltuğunun devreye girmemesi) ışığında şüphelileri en güçlüden en zayıfa doğru masaya yatıralım:
ADAYLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ
1. En Güçlü Şüpheli: BAE Kontrolündeki Bir AKINCI TİHA
Olayın baş şüphelisi, vuran platformla aynı mimariye sahip olan, BAE'nin Etiyopya üzerinden operasyonel kıldığı bir başka AKINCI'dır.
Termal Uyum: AKINCI’nın çift turboprop motoru kanatların üzerinde, gövde merkezinden oldukça uzak konumlandırılmıştır. Bu kanat geometrisi, motor ısısının neden gövde merkezinde kümelenmediğini ve belirgin şekilde ayrık durduğunu kusursuz açıklar.
Yapısal Uyum ve Kopma Mekanizması: İnsansız bir sistem olduğu için fırlatma koltuğu eksikliğiyle tam uyuşur. Düşüş esnasında motorun koparak ayrılması da gövdeye gömülü bir tasarımdan ziyade, kanat üzerinde harici ve bağımsız konumlandırılmış Akıncı motor mimarisini doğrulamaktadır.
Saha Kanıtları (Enkaz Görselleri): Olayın hemen ardından bölgeden paylaşılan ve bir Akıncı TİHA'ya ait olduğu iddia edilen enkaz fotoğrafları, henüz resmi olarak %100 doğrulanmasa da vurulan aracın Akıncı olması ihtimalini arttırmaktadır.
2. İkinci Güçlü Aday: Su-25 Frogfoot (Yakın Hava Destek Uçağı)
*Termal Uyum: Su-25’in çift motoru gövdenin tam merkezinde birleşik değildir; gövde silindirinin sağ ve sol yanındaki harici motor yuvalarına konumlandırılmıştır. Bu yüzden yaydığı ısı gövde merkezinde tam olarak kümelenmez, nispeten ayrık durur.
Yapısal Uyum: Vurulduktan sonra yaşadığı düşüş esnasında, patlamayla şasisi gevşeyen bu harici motor yuvası, binen aşırı G kuvveti ve rüzgar direnciyle gövdeden yırtılarak bağımsız kopmuş olabilir.
Zayıf Yönü (Fırlatma Koltuğu & İrtifa): Jet olmasına rağmen fırlatma koltuğunun aktif olmaması ihtimali zayıflatıyor; ancak pilotun anında saf dışı kalması veya aşırı G kuvveti nedeniyle atlayamamış olması da olasıdır. Normalde alçak irtifa yakın hava destek (CAS) uçağı olan Su-25'in bu yüksek irtifada bulunması, üsler arası intikal uçuşu veya yerdeki MANPADS tehdidinden kaçma amacıyla açıklanabilir. Bölgesel olarak hem Sudan hem de Etiyopya envanterinde aktif Su-25'lerin bulunması bu adayı masada tutmaktadır.
3. Zayıf ve Elenen Aday: CASC CH-6 (Çin Yapımı Turbojet motorlu TİHA)
CH-6 her ne kadar gövde arkası dış pod yerleşimli motorlara sahip olsa da, bu motorlar birbirine oldukça yakın yerleştirilmiştir; bu yüzden termal izleri MWIR modunda bütünleşik parlayacaktır. En önemlisi, bu platformun 2021 yılındaki prototip gösteriminden sonra seri üretime geçtiği, operasyonel hizmette olduğu ya da BAE'ye ihraç edildiğine dair herhangi bir somut istihbarat verisi yoktur.
4. DİĞER KONUŞULANLAR (Dassault Rafale, Yak-130, L-15 vb.)
Çift motoru olan her hava aracını sırf çift motorlu diye listeye ekleyip uzatmaya gerek yok.
Dassault Rafale: BAE envanterindeki bu jetin çift M88 motoru gövde arkasında tamamen bitişik nizam durur; termal ekranda ayrık değil, tek bir büyük parlama verirdi. Ayrıca gelişmiş füze ikaz sistemlerine (DDM-NG) sahip milyar dolarlık bir jetin gafil avlanması askeri mantığa sığmamaktadır.
Yak-130 ve L-15: Bu hafif taarruz/eğitim jetlerinin çift motoru gövde merkezine bitişik nizamlıdır, ekrandaki ayrık çift ısı odağını fiziksel olarak veremezler. Bu uçakların ne ısı geometrisi ne de operasyonel mantığı bu durumu açıklamaktadır.
GENEL DEĞERLENDİRME
Fırlatma koltuğunun kadraja girmemesi ve ASELFLIR-500’ün yakaladığı o ayrık ısı geometrisi, internetteki avcı jeti ezberlerini büyük oranda devre dışı bırakıyor. Tüm oklar; önce kanat ucu kopan ve ardından düşüş esnasında binen yükle motorunu bırakan BAE kontrolündeki bir AKINCI senaryosuna işaret ediyor.